Szczawin Kościelny od końca średniowiecza aż po czasy nam współczesne wiódł prym na opisywanym terenie przede wszystkim dlatego, że w 1661 roku właściciel wsi Szczawin Kościelny i jednocześnie wojewoda inowrocławski, Jan Olbracht Szczawiński, dostał zgodę biskupa poznańskiego na wybudowanie murowanego kościoła i klasztoru dla zakonników reformatów. Objęcie klasztoru przez zakonników nastąpiło 9 sierpnia 1661 roku na mocy aktu posiedzenia kapituły prowincjonalnej w Pakości. O niebywale znaczącej roli zakonu świadczy fakt, iż w latach 1688 – 1864 znajdował się tutaj nowicjat prowincji dla kandydatów do zakonu. Przed wybuchem powstania styczniowego, zakonnicy zgodnie z nakazem ówczesnych władz Królestwa Polskiego, utworzyli szkołę elementarną, z której miała korzystać tutejsza młodzież. W 1759 roku kolejny właściciel wsi Szczawin Kościelny – Tomasz Szczawiński, wzorując się na swoich przodkach, ufundował budowę kościoła.
Powstanie styczniowe Lata pomyślności dla Szczawina i opisywanego terenu zburzyło powstanie styczniowe, gdyż stoczono tu kilka poważnych bitew, wśród najważniejszych wymienić należy: