Władze ostatecznie zgodziły się na częściowe ustępstwo – przez cztery dni w tygodniu lekcje nadal odbywały się po rosyjsku, natomiast przez pozostałe dwa dni uczono w języku polskim.
Powstanie styczniowe w 1863 roku miało w okolicach Tłuchowa dynamiczny przebieg. Przez miejscowość lub jej okolice przebiegały trasy przemarszów powstańców z Lipna do Płocka – kluczowych ośrodków walki.
Przy kościele w Tłuchowie znajduje się pomnik-mogiła upamiętniający powstańców poległych w starciu z wojskami rosyjskimi pod Kozirogiem-Łęgiem. W pobliskim Mysłakówku przebywał gen. Zygmunt Padlewski – powstańczy dowódca okręgu płockiego, który 20 kwietnia 1863 roku wyruszył stamtąd na swoją ostatnią akcję przed aresztowaniem. Po upadku powstania wielu mieszkańców okolic zostało zesłanych na Sybir.
Podczas I wojny światowej liczni młodzi mężczyźni z Tłuchowa i okolic należeli do Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). W Turzy Małej działała tajna szkoła oficerska POW, kierowana przez nauczyciela Jana Gniazdowskiego. W 1917 roku w Tłuchowie powstała również kobieca organizacja POW, zajmująca się wsparciem konspiracji oraz sprzeciwem wobec przymusowego poboru Polaków do armii niemieckiej.