105-109.
Trwożne wieści z frontu oraz brak większej liczby regularnego i bitnego wojska zmobilizowały ludność Brodnicy do stworzenia Straży Obywatelskiej. W powiecie brodnickim komendantem powiatowym mianowano Pawła Michnowskiego, a komendantem miejskim Jana Słoszewskiego. W samej Brodnicy siły pospolitego ruszenia liczyły 4 kompanie. Broni i amunicji było pod dostatkiem. Jedynym mankamentem obrońców były stare japońskie karabiny (prawdopodobnie mowa o karabinach Arisaka Typ 38). Straż Obywatelska rozpoczęła intensywne ćwiczenia strzeleckie.
Sytuacja nie napawała jednak optymizmem ponieważ przez miasto przelewały się tabory z uciekinierami z zajętych już przez bolszewików wschodnich ziem Polski, potęgujące panikę wśród i tak już zdemoralizowanego polskiego wojska.
Żołnierzowi polskiemu brakowało nie tyle woli walki, ile możliwości jej prowadzeniaWojciech Zawadzki Pomorze 1920, Bellona 2015, s. 109.
Zdobycie Brodnicy przez bolszewików 15 sierpnia o godzinie 13:00 rozległa się syrena alarmowa w mieście, po której nastąpił wymarsz sił polskich w kierunku wsi Szczuki, w kierunku nacierających na miasto wojsk bolszewickich.