Punkty monarchów służą również do wynajdywania nowych technologii. W Europie Universalis IV nie są one finansowane bezpośrednio z budżetu państwa, jak w poprzednich odsłonach. Technologie w grze zostały podzielone na trzy kategorie: administracyjne, które odblokowują między innymi nowe ustroje, budynki i idee; dyplomatyczne, powiązane oprócz dyplomacji z rozwojem handlu i floty; a także wojskowe, poprawiające współczynniki armii oraz udostępniające nowe rodzaje jednostek. Wspomniane idee narodowe, odblokowywane wraz z postępem technologicznym, dodają nowe opcje dla państwa i modyfikatory do współczynników.
Gracz musi utrzymać stabilność swojego państwa. Jest ona wyrażona poprzez wskaźnik przyjmujący wartości od -3 do +3; stabilność wyższa od zera zmniejsza ryzyko buntów i podnosi dochody z podatków, natomiast niższa obniża skuteczność ściągania podatków i zwiększa prawdopodobieństwo powstań. Jako że w czwartej odsłonie serii zlikwidowano finansowanie odbudowy stabilności z budżetu, gracz może kosztem punktów monarchy spowodować jej przyrost. Na bunty ludności wpływają niekiedy też różnice w wyznawanej przez poszczególne prowincje religii.