Jej wynik w dużej mierze zależy od morale obu stron oraz technologii państw; armia, która straci wszystkie punkty morale, ucieka z pola bitwy. Pomyślny atak na wrogą prowincję skutkuje oblężeniem, po którym gracz ją zajmuje. Prowincje są główną kartą przetargową przy negocjacji z wrogimi siłami; możliwe jest żądanie od wroga na przykład określonych prowincji, zapłacenia kontrybucji, przyznania niepodległości innym państwom lub zerwania układów z innymi państwami.
Produkcja Europa Universalis IV została wyprodukowana przez Paradox Development Studio, filię szwedzkiego przedsiębiorstwa Paradox Interactive. Pracami nad grą kierowali Johan Andersson, autor jej projektu, oraz Thomas Johansson, pełniący funkcję głównego projektanta. Po produkcji Europy Universalis III studio producenckie ustaliło, że nowa część serii nie będzie różniła się zbytnio od poprzedniczek. Zamiast tego postanowiono skupić się na dopracowaniu istniejących elementów gry, co nie wykluczało jednak wprowadzenia nowych rozwiązań. Jednym z nich jest system punktów monarchy prowadzący do personalizacji przywódców państw. Został on zapożyczony z innej gry Paradoksu pod nazwą Crusader Kings II: Mroczne wieki z 2012 roku. Podobne zmiany dotyczą systemu handlu, który jednak został maksymalnie uproszczony dla zapewnienia graczowi prostoty obsługi.