Iosif Tołczanow (ros. Иосиф Толчанов, prawdziwe nazwisko Tołczan, ur. w Moskwie, zm. 24 sierpnia 1981 w Moskwie) – rosyjski aktor teatralny i filmowy, reżyser teatralny i pedagog okresu radzieckiego. Ludowy Artysta ZSRR (1962).
Życiorys Urodził się w Moskwie. W latach 1911–1914 studiował na Uniwersytecie w Liège. Po 1917 roku rozpoczął naukę aktorstwa w moskiewskim studiu teatralnym, które w 1918 weszło w skład Moskiewskiego Studio Dramatycznego Jewgienija Wachtangowa, gdzie kontynuował naukę, a następnie zaczął reżyserować. Od 1920 zajął się również działalnością pedagogiczną, w 1946 uzyskał tytuł profesora. Był wykładowcą w Wyższej Szkole Teatralnej im. Borysa Szczukina oraz w uzbeckim studium teatralnym i w jakuckim studium Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej. Zmarł w Moskwie, został pochowany na moskiewskim Cmentarzu Nowodziewiczym.
Wybrana filmografia 1924: Aelita (Аэлита) 1925: Krojczy z Torżka (Закройщик из Торжка) 1938: Rodzina Oppenheimów (Семья Оппенгейм) 1939: Lenin w 1918 roku (Ленин в 1918 году) 1940: W poszukiwaniu radości (В поисках радости)1940 jako rok produkcji tego filmu podaje książka: , strona 223 1953: Okręty szturmują bastiony (Корабли штурмуют бастионы)