Onkogeneza – proces prowadzący do powstania nowotworu, zwykle zachodzący w DNA jako mutacja molekularna.
Zmiany występują na wielu poziomach: mutacji pojedynczych genów mutacji chromosomalnych (amplifikacje, delecje i translokacje) zmiany ekspresji genów, na przykład w wyniku metylacji w wyniku włączenia do genomu genów wirusa onkogennego.
Geny, których aktywacja hamuje onkogenezę, to antyonkogeny, częściej nazywane genami supresorowymi; geny, których amplifikacja/zwiększenie ekspresji powoduje bądź przyspiesza onkogenezę to onkogeny.
Substancje chemiczne, prowadzące do transformacji nowotworowej określane są mianem karcynogenów i należą do dwóch zasadniczych grup: inicjatorów karcynogenezy promotorów karcynogenezy (należą tu m.in. estrogeny, cytokiny i inne substancje pochodzenia endogennego, których zmiany stężenia mogą prowadzić do rozwinięcia się nowotworów)