28).
W okresie Reformacji liczne kościoły przejęte zostały przez protestantów, co miało swe odbicie w protokołach z wizytacji kościelnych przeprowadzonych w 1652 przez archidiakona opolskiego Bartłomieja Reinholda w archiprezbiterach raciborskim, wodzisławskim (powstałym w 1592 roku), żorskim i cieszyńskim. Z 1679 zachowały się protokoły wizytacyjne sporządzone przez proboszcza namysłowskiego Wawrzyńca Joannsthona (w zastępstwie chorego archidiakona Franciszka Welczka) w 16 archiprezbiteratach (do powyższych dołączyły powstałe w 1654 bielski, frysztacki i frydecki, natomiast wcześniej siedzibę dekanatu niemodlińskiego przeniesiono do Opola)j.w. s. 40-276, jak również z lat 1687 i 1688 tym razem sporządzone przez archidiakona ks. Marcina Teofila Stefecjuszaj.w. s. 278-598. W 1697 przeprowadzono wizytację archidiakonatu w 16 archiprezbiteratach. W 1719 wizytacji archidiakonatu dokonał biskup Elias Daniel Sommerfeld. Raporty częstokroć wspominają również język używany w poszczególnych parafia co pozwoliło historykom opracować chronologicznie pierwsze szczegółowe mapy językowe Górnego ŚląskaZasięg mowy polskiej na Śląsku około połowy XVII wieku. Opracował Tadeusz Ładogórski w: Historia Śląska pod redakcją Karola Maleczyńskiego, Wrocław 1966, Tom 1, cz.