Coraz szersze zewnętrzne poznawanie świata idzie w parze z obserwacją szerokiego spektrum uczuć ludzi w poszczególnych fazach ich życia, co zmusza Petera niejednokrotnie do refleksji. W późniejszym etapie swej egzystencji, poprzez pomoc niesioną niepełnosprawnym, bohater w efekcie przebytej transformacji duchowej, zaczyna niejako ucieleśniać ideał Świętego Franciszka.
Fabuła Peter Camenzind, jako młodzieniec, opuszcza swoją rodzinną, położoną w górach wioskę z planem poznania świata i stania się jego prawdziwym obywatelem. Będąc jeszcze młodym człowiekiem doświadcza śmierci matki, relacje z ojcem-alkoholikiem również nie układają się najlepiej. Te dwie przyczyny odgrywają olbrzymią rolę w decyzji chłopca aby udać się na studia. Po wyjeździe z rodzinnych stron, będąc już studentem uniwersytetu, Peter spotyka oryginalną kobietę, malarkę Erminię Aglietii, w której wkrótce się zakochuje. Młody bohater znajduje w tym czasie również oddanego przyjaciela w osobie Ryszarda. Jego późniejsza śmierć wprowadza w życie młodego Camenzinda wiele smutku i zamieszania. Skutki rychło przerwanej silnej przyjaźni, porażki na tle miłosnym nie pozostają bez oddźwięku dla wnętrza młodzieńca.