mały|Plakat "Ornament i zbrodnia" zaprojektowany przez Adolfa Loosa Ornament i zbrodnia (, ) – esej austriackiego architekta Adolfa Loosa, pierwszy raz opublikowany w 1913 po francusku w piśmie „Cahiers d’aujourd’hui” (nr 5/1913), na podstawie wykładu wygłoszonego 21 stycznia 1910 w Wiedniu. Pierwszy raz wydany w języku niemieckim w 1929. Jest to krytyczny tekst traktujący o negatywnych aspektach moralnych, ekonomicznych i socjologicznych stosowania ornamentu w ówczesnym społeczeństwie.
Treść W swym wywodzie Loos prezentuje ewolucyjną koncepcję kultury, na której drodze rozwoju stają archaiczne praktyki ornamentalistyczne. Poprzez analizę zachowań ludów pierwotnych wyjaśnia źródła ornamentu, leżące w ekspresji zwierzęcych popędów. Jednak ornament został pozbawiony adekwatnych odniesień i nie stanowił dłużej wyrazu prawdziwej natury ówczesnego społeczeństwa. Ornament stał się bezcelowy, a jego pierwotne funkcje przejęła sztuka. Loos uważa, że nowoczesne piękno określa dokładność wykonania i szlachetność czystego materiału pozbawionego ornamentu.