Monaster św. Jana Teologa w Zemenie – dawny prawosławny męski klasztor w Zemenie, pełniący funkcje muzeum.

Historia Chrześcijański klasztor obrządku bizantyjskiego został utworzony w Zemenie w tym samym stuleciu, gdy powstało samo miasto, po 863. Istnieje wersja, iż cerkiew monasterska powstała jeszcze w końcu IX w.B. Dimitrow, Byłgarskata christijanska ciwilizacija i byłgarskite manastiri, Fondacija KOM, 9789548745024, s.134.. Według innych źródeł jest to budowla dwunastowieczna. W okresie drugiego państwa bułgarskiego monaster był znaczącym ośrodkiem kulturalnym, zgromadził bogatą bibliotekę, która uległa rozproszeniu po tym, gdy ziemie bułgarskie zostały podbite przez Turcję. Klasztor został wówczas całkowicie zniszczony.

W XIX w., dzięki wsparciu miejscowej ludności bułgarskiej wyznania prawosławnego, monaster mógł wznowić działalność i szybko odzyskał dawną pozycję ośrodka kulturalnego. Został odbudowany w typowym dla bułgarskiej architektury sakralnej stylu. Mnisi brali udział w bułgarskim ruchu narodowym. Przełożony wspólnoty, ihumen Michał, został zabity przez Turków za udział w przygotowaniach do powstania kwietniowego w 1876.

Znaczenie wspólnoty stopniowo spadało po odzyskaniu niepodległości przez Bułgarię.