Główna trasa, którą mieszkańcy basenu Morza Śródziemnego mogli komunikować się z subsaharyjską Afryką biegła od pasma Ahaggar do Tibesti. Kraje arabskie północnej Afryki mają w większości nieprzyjazną dla żeglugi linię brzegową (wyjątek: północno-wschodnia Tunezja). Możliwości dla żeglugi nie stwarzają także główne rzeki tego regionu, jak Wadi Madżarda i Wadi asz-Szalif.
Pozostała część krajów arabskich położona jest w obrębie Bliskiego Wschodu oraz Środkowego Wschodu – definicje tych pojęć bywają rozbieżne. Obejmują obszary od Maroko przez Półwysep Arabski po Iran, w tym tereny położone u wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego. Bardziej znaczącą formacją tego obszary jest Półwysep Arabski, mający formę wyniesionej platformy. Niegdyś pokrywające ją morskie piaski i osady obecnie są rozległą pustynią. Na jego obszarze występują kenozoiczne płaskowyże z zastygłej lawy, równiny o budowie wartwowej i kuesty. Część państw arabskich, znana jako Lewant, leży u wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego. Stąd występuje tu klimat śródziemnomorski i podobna roślinność – makia, shiblyak i frygana. Pod tymi formacjami przeważają gleby brązowe, bogate w żelazo.