thumb|Przykłady zróżnicowanych typów narzędzi Narzędzie – przedmiot lub urządzenie służące do bezpośredniego oddziaływania w procesie pracy na przedmiot pracy stanowiące wyposażenie człowieka lub maszyny. Większość prostych narzędzi jest maszynami prostymi. Narzędzie pozwala wykonać to, czego przeciętny człowiek nie byłby w stanie wykonać samymi rękoma, lub ułatwia to, co może wykonać sam.
Narzędziami posługują się też niektóre gatunki zwierząt, m.in. szympansy, kapucynki brodate i makaki krabożerne.
Jednym z kryteriów podziału procesów cywilizacyjnych jest rodzaj materiałów używanych na narzędzia: epoka kamienia: narzędzia były wykonywane z kości i rogów zwierząt, z drewna, kamienia, epoka brązu: ok. 2000 p.n.e. zaczęto stosować narzędzia miedziane i brązowe, epoka żelaza: ok. 1000 p.n.e. weszły w użycie narzędzia żelazne.
Najwcześniejszymi narzędziami były kije, kamienie, kości w postaci naturalnej, dobierane odpowiednio do zamierzeń. Następnie zaczęto narzędziom nadawać formy lepiej dostosowujące je do potrzeb.