Podstawą było tutaj powszechne obywatelstwo, oraz podleganie prawu rzymskiemu.
Nowożytność mały|200px|Chociaż w Księciu Machiavelli dawał rady jak skutecznie i bezwzględnie sprawować rządy autorytarne, to jego komentarze do Historii Rzymu Tytusa Liwiusza pozwalają twierdzić, że miał raczej poglądy republikańskie.
Po stuleciach przerwy idee republikańskie podjęte zostały w późnym średniowieczu. Marsyliusz z Padwy w Obrońcy pokoju rozwinął ideę suwerenności ludu, zgodnie z którą lud jest źródłem wszelkiej władzy politycznej. Rządy republikańskie powstały też w niektórych samorządnych miastach (Republice Weneckiej, Republice Pskowskiej).
Republikanizm zyskał na znaczeniu między renesansem i oświeceniem. Czołowymi teoretykami byli Niccolò Machiavelli (Rozważania nad pierwszym dziesięcioksięgiem historii Rzymu Tytusa Liwiusza), James Harrington (The Commonwealth of Oceana), Monteskiusz (O duchu praw), Jean-Jacques Rousseau (O umowie społecznej), czy Immanuel Kant. W Anglii idee republikańskie związane były ściśle z opozycją wobec rządów Stuartów. Zwolennikiem republikanizmu był m.in. Edward Coke, a jego zagorzałym oponentem Thomas Hobbes.