thumb|240px|Leniwy kneź...poczuł się znowu wojakiem i wodzem ("Kneź Lestek" – rys. Walery Eljasz-Radzikowski) Lublana – dwutomowa powieść historyczna o czasach przedpiastowskich, napisana przez Józefa Ignacego Kraszewskiego w 1878 r. w Dreźnie (nie należąca do cyklu Dzieje Polski).
Dedykowana Marii Ilnickiej – założycielce i pierwszej redaktorce pisma kobiecego „Bluszcz”, w którym drukowano ją w 1879 r. (nr 1-29). W wydaniu książkowym ukazała się w tymże roku w warszawskim wydawnictwie Michała Glücksberga. Później nie wznawiana. Kolejne wydanie dopiero w 1986 r., w edycji dzieł J.I. Kraszewskiego przygotowanej pod kierunkiem prof. Czesława Hernasa.
Treść Wątek przewodni stanowi miłość młodego zamożnego kmiecia Mirka do córki bogatego i wpływowego kmiecia Ryżca – dumnej i samowolnej Lublany. Jego plany niespodzianie krzyżuje okrutny i bezwzględny kneź Leszek zwany Sroką, który również zabiega o dziewczynę, chcąc uczynić ją jedną ze swych żon. Uchodząc przed jego zakusami Lublana zmuszona jest ukrywać się;