Akcja pozornie realna zawiera miejscami typowe elementy baśniowe (np. pojawianie się widm w momentach krytycznych, pokonanie wielkich i możnych przez niepozornego i ubogo odzianego). Choć w dwutomowej konstrukcji autor pierwotnie opatrzył część pierwszą tytułem Baśń, a drugą – Powieść, to w końcowych rozdziałach (drugiego tomu) wyraźnie przechodzi w od konwencji „kronikarskiej” do baśniowej. „Jest to – jak zauważył Wincenty Danek – odbitka z kliszy Starej baśni, ale należałby się tej powieści raczej tytuł jej poprzedniczki, bo została napisana niemal całkowicie w konwencji baśniowej i przypomina klechdę ludową czy bylinne opowiadanie”Cyt. za Notą wydawniczą do edycji z 1986 r., s. 215..
Stanowi to pośredni efekt tego, że zarys zdarzeń Kraszewski oparł w znacznej części na ahistorycznej relacji kronikarskiej Wincentego KadłubkaProf. W. Danek widzi w tym typowy dla Kraszewskiego przykład umiejętnego wykorzystywania niewielkich kronikarskich wzmianek dla komponowania większych całości beletrystycznych (W. Danek, dz. cyt. poniżej, s. 123). i utrwalonej przez niego postaci drugiego z kolei knezia Leszka (Leszko II). Temu na wpół legendarnemu źródłu należy też zawdzięczać swoisty komizm niektórych sytuacji i zdarzeń, jak np. pomysł, by o powierzeniu naczelnej godności w państwie rozstrzygały zawody sportowe (wyścigi konne).