W IV wieku historyk Ammianus Marcellinus opisywał przełęcz w następujący sposób:
W średniowieczu przełęcz nosiła nazwy „Carski prochod” (Царски проход - Przełęcz Carska, po grecku Βασιλική κλεισούρα - Wasiliki klisura) albo „Carski wrata” (Царски врата - Wrota Carskie, po grecku Βασιλική πύλη - Wasiliki pyli), a później też „Byłgarski prochod” (Български проход - Przełęcz Bułgarska, po grecku Βουλγαρική κλείσις - Wulgariki klisis). Przełęcz weszła do historii w 986, kiedy cesarz bizantyjski Bazyli II Bułgarobójca podjął wyprawę przeciwko Bułgarii w celu oderwania bułgarskich terytoriów. 17 sierpnia bułgarskie wojska z przyszłym carem Samuelem wyszły naprzeciw Bizantyjczykom koło Wrót Trajana i kompletnie ich rozbiły (Bitwa w wąwozie Brama Trajana)), Стандарт, 23 sierpnia 2004.