Spatula – rodzaj ptaków z podrodziny kaczek (Anatinae) w obrębie rodziny kaczkowatych (Anatidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji, Afryce, Australii, Ameryce Południowej i Północnej.
Morfologia Długość ciała 30–56 cm, rozpiętość skrzydeł 58–85 cm; masa ciała 216–1100 g (samce są większe i cięższe od samic).
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1822 roku niemiecki zoolog Friedrich Boie w artykule poświęconym klasyfikacji ptaków z naciskiem na europejskie gatunki, opublikowanym w czasopiśmie Isis von Oken. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) płaskonos zwyczajny (S. clypeata).
Nazewnictwo Querquedula: łac. querquedula ‘typ kaczki’, nazwa najwyraźniej pochodzi od wydawanego przez nią głosu. Gatunek typowy: Anas circia Linnaeus, 1758 (= Anas querquedula Linnaeus, 1758). Spatula (Spathulea): ‘łyżka’, od zdrobnienia spatha ‘szpachla’, od spathē ‘szpachla’. Rhynchaspis (Rhyncapsis, Rynchapsis, Rynchapeis, Rhyncaspis, Rhynchapsis, Rynchaspis, Rhynchasmus): gr. ῥυγχος rhunkhos ‘dziób’; ασπις aspis, ασπιδος aspidos ‘tarcza’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Anas clypeata Linnaeus, 1758. Rhynchoplatus: gr. ῥυγχος rhunkhos ‘dziób’;