Kolejnym znaleziskiem w czasie badań northlandzkich pā była − jak ją Māori nazywali − kokowai, czyli ochra, czerwony barwnik uzyskiwany z tlenków żelaza i aluminium, które po sproszkowaniu mieszano z tłuszczem, najczęściej tranem, lub żywicą. Māori używali tego środka do impregnacji drewna i jest on stosowany do dziś przy budowie whare i waka.
Czołowa archeolog brytyjska, Aileen Fox, obliczała w latach siedemdziesiątych XX wieku, że na obszarze Wysp Brytyjskich istniało około 2000 grodzisk ziemnych, podczas gdy w Nowej Zelandii było ich dwukrotnie więcej, a najnowsze badania (po roku 1985) podniosły liczbę znanych pā do ponad pięciu tysięcy.
Pā odgrywały znaczącą rolę podczas wojen muszkietów w czasie pierwszych czterech dziesięcioleci XIX wieku. Obecnie uważa się jednak, że pozycję poszczególnych iwi kształtowały wcześniejsze wojny międzyplemienne, w czasie trwania których ukształtował się XVI–XVIII-wieczny model pā. Pā z przedkolonizacyjnego okresu charakteryzowały wysokie palisady i „platformy bojowe” (zwane puhara, puwhara, lub pourewa), skąd – przy pomocy długich dzid, kłód i kamieni – łatwiej było bronić kluczowych odcinków palisad.
Pierwszy europejski opis pā pochodzi z listopada 1769 roku: