Jest to zatem, jak stwierdza Jerzy Szacki „założenie cech psychicznych wcześniejszych od interakcji społecznej”Szacki J., Historia myśli socjologicznej, cz.1, Warszawa 1981, s.355.. Poglądy te spotkały się z taką samą krytyką, jak wszystkie koncepcje duszy zbiorowej.
Drugie z wyróżnionych ujęć ma bogatsze tradycje. Jego ogólne tezy zyskały dla problematyki etnopsychologicznej stałe miejsce w socjologii i etnologii, ale również nie zostały powszechnie przyjęte ani uznane. Wychodzono w tych dociekaniach z założenia, że proces uspołecznienia (enkulturacja) doprowadza w różnych kulturach do specyficznych zmian zachodzących w psychice. Przyczynę tych odrębności upatrywano we wzorach kultury (Ruth Benedict)Benedict R., The chrysanthemum and the sword, Boston 1946. Mead M., And keep your powder dry: An anthropologist looks at America, New York 1942.. Ujęcie, któremu patronowali Edward Sapir i John Dollard, jest znane jako problematyka „kultury i osobowości”. Dla tego nurtu rozważań Jerzy SzackiSzacki J.,Historia myśli socjologicznej, cz.2, Warszawa 1981, s. 712. zaproponował termin psychokulturalizm. Termin ten różni się od etnologii głównie tym, że mniej wyłącznie wiąże odrębności psychiczne z grupami etnicznymi. Studia te określano także jako studia charakteru narodowego. Wiązały się z nimi m.in.