Muzeum miasta i rzeki Warty – muzeum utworzone przez Zarząd PTTK w Warcie uchwałą z 26 marca 1979, wpisane do Rejestru instytucji, poz. 891/84 Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego w SieradzuWydział Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego w Sieradzu poz 891/84 z dnia 30 grudnia 1984 rokuRozporządzenie Ministra Kultury i Sztuki z 25 lipca 1984 roku w sprawie prowadzenia rejestru instytucji upowszechniania kultury, oraz ewidencji placówek upowszechniania kultury-Dz.U 39 poz 206.
Historia powstania muzeum zaczyna się w roku 1967, kiedy to w pokoiku XIX-wiecznego Pałacu w Małkowie Oddział PTTK zorganizował „kącik” Reymonta. Zwiedzanie kącika było jednym z punktów regulaminu Ogólnopolskiego rajdu z okazji 100 rocznicy urodzin pisarza. W rok później w wyniku intensywnego gromadzenia przez Eugenię Kaleniewicz, oraz mieszkańców Warty materiałów historycznych i biograficznych „kącik” przekształcony został w Izbę Regionalną którą w roku 1979 przeniesiono do Warty. Izba posiadała w swych zbiorach materiały związane z Władysławem Reymontem, Stanisławem Skarżyńskim, Zygmuntem Andrychiewiczem, oraz Walentyną i Marią Pstrokańską. Oficjalne otwarcie Muzeum wraz z nadaniem statutu i nazwy nastąpiło 24 maja 1981 roku.