W 1863 uczestnicy powstania styczniowego powiesili na drzewie przed plebanią proboszcza suraskiej parafii ks. Konstantego Prokopowicza. Został on pochowany przy cerkwi filialnej w Zawykach (następnie nagrobek przeniesiono na cmentarz prawosławny w Białymstoku na WygodzieRys historyczny miejscowości w gminie Suraż). Wydarzenie to sprawiło, że władze duchowne zainteresowały się podupadłą cerkwią w Surażu, postanawiając w miejsce zniszczonej świątyni drewnianej wznieść nową murowaną. Cerkiew Przemienienia Pańskiego, zlokalizowaną na wzgórzu nad Narwią obok starszej świątyni, otwarto w 1867. Wzniesiony w stylu bizantyjsko-rosyjskim wyświęcił biskup brzeski Ignacy w asyście archimandryty Wincentego, przełożonego monasteru w Supraślu i innych duchownych służących w dekanacie białostockim. Budowę obiektu finansowano z dotacji ministerstwa spraw wewnętrznych (3 tys. rubli), daru naczelnika kraju (3 tys. rubli) i senatora Władimira Karamzina (tysiąc rubli). Wyposażenie wspólnie ufundowali Władimir Karamzin oraz miejscowi parafianie.