Wyraźnie obniżają ogólną aktywność poznawczą dziecka, między innymi jego aktywność szkolną, przyczyniają się do powstawania trudności. W przypadkach skrajnych mimo największych starań dzieci nie są zdolne osiągnąć tego, co ich rówieśnicy. Dodatkowa niedogodność to brak zainteresowania rodziców problemami dziecka w nauce i brak współpracy ze szkołą. Taka mała istota bywa pozostawiona sama sobie, zagubiona i niemająca oparcia w nikim. Niejednokrotnie w rodzinach dysfunkcyjnych dzieci muszą przejmować obowiązki dorosłych i pełnią w nich różne role, które są wymuszane na nich przez zaistniałą sytuację, np.: „bohater” – czyli osoba odpowiedzialna za młodsze rodzeństwo, sprawująca nad nim opiekę, zajmująca się obowiązkami domowymi; „błazen” – mający za zadanie rozładowywać sytuacje stresowe w rodzinie, dbający o dobry nastrój rodzica będącego agresorem. „dziecko we mgle” – mające swój świat, w którym czuje się bezpiecznie, niezauważane przez nikogo, nie nawiązujące kontaktów, radzące sobie na miarę możliwości. Nietrudno w takich warunkach o zaburzenia emocjonalne i trudności w nauce. Bywają też takie rodziny, gdzie nie występuje patologia, warunki materialne są dobre, natomiast rodzice przejawiają nadopiekuńczą postawę wobec dzieci.