250px|right|thumb|Grób Romana Banacha na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Roman Banach, ps. „Świerk” (ur. 29 sierpnia 1907 w Czortkowie, zm. 12 sierpnia 1966 w Warszawie) – polski operator, realizator, montażysta, reżyser i scenarzysta filmów dokumentalnych, żołnierz podziemia niepodległościowego w czasie II wojny światowej, uczestnik powstania warszawskiego, w czasie którego działał jako operator filmowy.
Życiorys Był synem Teofila i Kazimiery z d. Dyhdalewicz. Ukończył Gimnazjum im. Juliusz Słowackiego w Czortkowie. Następnie studiował w Szkole Nauk Politycznych i Instytucie Spraw Społecznych. W 1934 roku rozpoczął pracę w zespole filmowym. W latach 1934–1939 uczestniczył w realizacji kilkunastu filmów dokumentalnych, oświatowych i propagandowych. We wrześniu 1939 był autorem kronik filmowych dokumentujących obronę Warszawy, podczas polskiej wojny obronnej września 1939 r.
Podczas okupacji wstąpił do ZWZ, a następnie AK, przyjmując pseudonim „Świerk”. Był przydzielony do Dywizjonu „Jeleń”. Od kwietnia 1941 do lutego 1942 roku był więziony na Pawiaku, a podczas przesłuchań torturowany przez Niemców.