Ewolucja mozaikowa – ewolucja, w której zmiany zachodzą w pewnych częściach ciała lub układach bez jednoczasowych zmian w innych, wedle innej definicji jest to ewolucja cech przebiegająca z różnym tempem w obrębie bądź pomiędzy gatunkami. W teorii ewolucji zajmuje miejsce wśród trendów długoterminowych bądź w makroewolucji.
Neodarwinizm W neodarwinizmie, jak postulował Stephen Jay Gould, znajduje się miejsce dla zróżnicowanego rozwoju, gdy formy życia osiągają jakiś kształt czy wielkość wcześniej bądź później. Dzieje się tak z powodu alomorfizmu. Narządy rozwijają się w różnym tempie, gdy stworzenie rośnie i dojrzewa. Wobec tego heterochroniczny zegar obejmuje trzy rzeczy:
czas jako linia prosta ogólne rozmiary ciała jako linia krzywa kształt jako inna linia krzywa.
Gdy stworzenie cechuje się zaawansowanymi rozmiarami, może ewoluować w kierunku ich zmniejszenia, alternatywnie może zachowywać swe rozmiary bądź zmieniać się w stworzenie większe. Nie wystarcza to do zrozumienia mechanizmu heterochronii. Rozmiar musi wiązać się z kształtem, stworzenie może zachować cechy pedomorficzne (dziecięce) w zaawansowanym kształcie ciała bądź wykazywać w swym wyglądzie rekapitulację, gdy zmiany kształtu ciała pozostaną w opóźnieniu.