Historia budowy Inicjatorzy wysłali 5 października 2009 roku do Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej pismo zapraszające go do objęcia patronatem idei budowy pomnika. Pismo podpisali: Grzegorz Boguta, Ryszard Bugajski, Mirosław Chojecki, Jan Dworak, Stefan Kawalec, Waldemar Maj, Piotr Niemczycki, Andrzej Rosner, Jan Strękowski i Tomasz Tywonek. 6 stycznia 2010 roku marszałek Bronisław Komorowski objął honorowym patronatem budowę pomnika, a następnie patronował jego budowie już jako Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.
29 stycznia 2010 roku powołano Komitet Budowy Memoriału Wolnego Słowa, który 16 kwietnia 2012 roku uzyskał zgodę Ministra Spraw Wewnętrznych na przeprowadzenie publicznej zbiórki pieniędzy (wśród blisko 120 fundatorów były zarówno osoby prywatne, jak i instytucje m.in.: Fundacja Polska Miedź, Fundacja PZU, Fundacja PKO Banku Polskiego, TVN, Fundacja Banku Zachodniego WBK, HB Reavis, Fundacja PGE – Energia z serca, Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo, Auchan Polska, Pelion, Bank Gospodarki Żywnościowej, Grupa Lotos, Hochland Polska i Orange Polska). Wykonawcę projektu memoriału wyłoniono w drodze konkursu zorganizowanego przez komitet, przy współpracy z Zarządem Terenów Publicznych Miasta Stołecznego Warszawy. Konkurs wygrali: Katarzyna Brońska, Mikołaj Iwańczuk i Michał Kempiński.