Archeologia prawna – nauka pomocnicza historii państwa i prawa. Zajmuje się wyszukiwaniem i badaniem: obiektów materialnych, które posiadały w przeszłości prawnie ustalony charakter usługowy w stosunku do funkcji stanowienia i realizowania norm prawnych;
atrybutów, znaków i symboli prawnych;
form rytuału prawnego o charakterze symbolicznymW. Maisel, Archeologia prawna Polski, Warszawa – Poznań 1982, s. 10.. Powyższa definicja stawia w odniesieniu do obiektów materialnych wymóg, by ich charakter usługowy był określony prawem. Nie ma natomiast znaczenia, czy nadanie obiektowi charakteru usługowego nastąpiło na podstawie norm prawa stanowionego, czy też prawa zwyczajowego. Należy także zaznaczyć, że obiekty, o których mowa, mogły pełnić swoją usługową funkcję stale lub tylko incydentalnie.
Historia archeologii prawnej W XIX wieku powstał termin „archeologia”. Wywodzi się on z greckich słów ἀρχαῖος (archaīos – dawny, stary) i -λογία (-logiā – mowa, nauka). Do „archeologii” dodawano przymiotniki, takie jak: wojskowa, gospodarcza, kultowa, chrześcijańska, a także prawna. Określenie „archeologia prawna” pochodzi od twórcy dyscypliny, niemieckiego uczonego Karla von Amira. Po raz pierwszy użył on go w postaci „die Rechtsarchäologie” w roku 1889. K.