W grudniu 1922 roku doszło do zabójstwa Gabriela Narutowicza, pierwszego prezydenta Rzeczypospolitej (zbrodnię tę popełnił Eligiusz Niewiadomski – malarz i krytyk sztuki luźno związany z endecją). Wcześniej w endeckiej prasie ukazywały się opinie, że Narutowicz jest „protegowanym żydowskiej finansjery światowej”, został narzucony „głosami obcych narodowości”, „nawet nie umie dobrze mówić po polsku” itp. Józef Piłsudski wycofał się z życia politycznego w lipcu 1923 (zob. Sulejówek).
W latach 1925–1926 miała miejsce seria kryzysów gabinetowych, która skłoniła Piłsudskiego do dokonania zbrojnego zamachu stanu. W wyniku przewrotu majowego nastąpiła zmiana ustroju parlamentarnego na prezydencko-autorytarny. W roku 1927 z inicjatywy sanacji powstał Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem (BBWR), skupiający ludzi o różnych poglądach politycznych – przeciwnych „partyjniactwu”, wspierających program marszałka Piłsudskiego (zob. kult Józefa Piłsudskiego). Marszałek, któremu konstytucja kwietniowa (1935) miała przyznać władzę autorytarną, zmarł 12 maja, a BBWR rozpadł się (zob. m.in. Richard M. Watt, ang. Bitter glory: Poland and its fate, 1918 to 1939, pol.