Powołanie stowarzyszenia było również reakcją na brak działań ustawodawczych regulujących współpracę w ramach obszarów metropolitalnych, czyli tzw. lex metropolis.
Debata, która doprowadziła do powołania Gdańskiego Obszaru Metropolitalnego, trwała wiele miesięcy. Wzięli w niej udział liczni wójtowie, burmistrzowie, prezydenci i starostowie oraz przewodniczący i radni gmin, miast i powiatów, a także publicyści najważniejszych mediów regionalnych. Stowarzyszenie GOM zostało ostatecznie utworzone 15 września 2011 roku.
W kolejnych latach OMGGS zabiegał o ustawowe uregulowanie współpracy w obszarach metropolitalnych. Formalne prace nad ustawą dla Pomorza rozpoczęły się w 2024 z inicjatywy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, a projekt Rada Ministrów przyjęła 8 kwietnia 2026. Ustawę o związku metropolitalnym w województwie pomorskim Sejm uchwalił 29 maja 2026, a 2 lipca 2026 podpisał ją prezydent Karol Nawrocki, co otworzyło drogę do utworzenia na obszarze OMGGS związku metropolitalnego.
Członkowie Według danych z 2026 OMGGS tworzy 61 miast, gmin i powiatów województwa pomorskiego, zamieszkiwanych przez około 1,6 mln osób. Obszar stowarzyszenia obejmuje blisko 5,5 tys. km² (wg powierzchni powiatów: 6,7 tys.