thumb|Typy determinacji płci – od góry: chromosomy płci, płeć męska heterogametyczna; chromosomy płci, płeć żeńska heterogametyczna; stosunek A:X; determinacja środowiskowa System determinacji płci ZW – system determinacji płci spotykany u ptaków, niektórych ryb i skorupiaków (jak Macrobrachium rosenbergii), pewnych owadów (w tym motyli) i niektórych gadów (jak waran z Komodo). W tym systemie płeć potomka zależy od komórki jajowej, inaczej niż w systemie XY i systemie X0, w których zależy ona od plemnika. Występujące w nazwie litery Z i W użyte zostały w celu odróżnienia od systemu XY. Samce są tutaj płcią homogametyczną (ZZ), a samice – heterogametyczną (ZW). Chromosom Z jest większy i obejmuje więcej genów, podobnie jak chromosom X w systemie XY.
W przypadku ptaków nie wiadomo, czy obecność chromosomu W indukuje żeńskie cechy płciowe, czy też duplikacja Z indukuje męskie. W przeciwieństwie do ssaków nie opisano dotychczas ptaków o podwójnym chromosomie W (ZWW) ani pojedynczym Z (Z0). Wydaje się możliwe, że oba takie kariotypy byłyby letalne dla zarodka lub że oba chromosomy odpowiadają za różnicowanie się płci.