Przymus profilaktyczny – działania profilaktyczne prowadzone na pacjencie bez jego zgody.
Obecnie w medycynie na każde działanie w stosunku do pacjenta (diagnostyczne, profilaktyczne, terapeutyczne, prowadzenie badań naukowych, edukacja studentów) potrzebna jest zgoda udzielana przez samego pacjenta, jego przedstawiciela ustawowego, a niekiedy – w przypadku zwykłego badania lekarskiego – również opiekuna faktycznego. Niekiedy jednak udzielenie takiej zgody jest niemożliwe, na przykład z powodu stanu pacjenta czy niemożności skontaktowania się z jego przedstawicielem. Zazwyczaj w takich sytuacjach lekarz działa dla dobra tego pacjenta. Niekiedy jednak zdarzają się sytuację, w których oprócz dobra postawionego przed nim pacjenta musi on brać pod uwagę również inną wartość – dobro społeczeństwa. Może się więc zdarzyć, że obie te wartości znajdą się ze sobą w kolizji. Prawo wymienia takie sytuacje, w których lekarz, zobowiązany poza nimi do działania dla dobra pacjenta, może podjąć działanie profilaktyczne wobec zdrowego pacjenta, kierując się dobrem społeczeństwa właśnie, podobnie jak w przypadku przymusu leczniczego, a więc przymusowego leczenia pacjenta chorego.