Aleksiej Fiodorowicz Ruczkin (ros. Алексей Фёдорович Ручкин, ur. 1903 we wsi Kuliki w guberni tambowskiej, zm. w styczniu 1975) – generał major.
Życiorys 1919 skończył kurs w seminarium nauczycielskim, od 1919 w Armii Czerwonej, uczestnik wojny domowej, od 1920 w RKP(b). Ukończył kurs piechoty w Armii Czerwonej i wyższą szkołę partyjną przy wydziale politycznym 9 Armii. Od grudnia 1919 do października 1921 w wojskach wewnętrznych organów Czeki, pomocnik pełnomocnika biura politycznego powiatowej Czeki w Szacku (gubernia tambowska). Od 1921 był etetowym pracownikiem partyjnym w guberni riazańskiej, 1921-1922 sekretarz wydziału organizacyjnego szackiego powiatowego komitetu RKP(b), 1922-1925 funkcjonariusz GPU.
1925-1926 ponownie w Armii Czerwonej, kursant szkoły pułkowej 142 pułku strzeleckiego 48 Dywizji Strzeleckiej w Rżewie, od 1926 w OGPU. 1928-1929 kursant Wyższej Pogranicznej Szkoły OGPU. Od 1932 odpowiedzialny funkcjonariusz centralnego aparatu OGPU - Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego. 11 grudnia 1935 mianowany starszym porucznikiem, 7 czerwca 1939 kapitanem, a 16 czerwca 1940 majorem bezpieczeństwa państwowego. Od 4 kwietnia 1940 do 31 stycznia 1944 szef Zarządu NKWD obwodu murmańskiego.