1 Gwardyjska Armia () – związek operacyjny Armii Czerwonej podczas II wojny światowej.
Historia Została sformowana 6 sierpnia 1942 na bazie 2 Armii Rezerwowej. 25 października 1942 na bazie dowództwa armii sformowano dowództwo Frontu Południowo-Zachodniego. 5 listopada 1942 na 1 Gwardyjską Armię przemianowano 63 Armię. 5 grudnia 1942 została przemianowana na 3 Gwardyjską Armię.
Ponownie została sformowana 8 grudnia 1942 na bazie wojsk grupy operacyjnej Frontu Południowo-Zachodniego i zarządu 4 Armii Rezerwowej. Przy Armii działały 3 samodzielne karne kompanieWładimir Dajnes, Bataliony karne i oddziały zaporowe Armii Czerwonej. Warszawa 2015, s. 232..
W czasie walk na ziemiach polskich brała udział m.in. w bitwie o Żywiec.
Struktura organizacyjna wojenna: 11 Korpus Armijny 18 Korpus Armijny (13 września 1944 przydzielony do 18 Armii) 30 Korpus Armijny 107 Korpus Armijny 3 Górski Korpus PiechotyBolesław Dolata, Wyzwolenie Polski 1944-1945.