Siergiej Aleksandrowicz Afanasjew, (ur. 30 sierpnia 1918 w Klinie, zm. 13 maja 2001 w Moskwie) – radziecki polityk i działacz państwowy, dwukrotny Bohater Pracy Socjalistycznej (1975 i 1978).
Skończył 10 klas szkoły w Klinie, pracował w fabryce samochodów im. Stalina w Moskwie, 1941 ukończył Moskiewską Wyższą Szkołę Techniczną. Pracował w zakładzie artyleryjskim w mieście Podlipki (obecnie Korolow) w obwodzie moskiewskim, po ewakuacji zakładu w październiku 1941 w mieście Mołotow (obecnie Perm) jako inżynier konstruktor, szef działu technicznego, zastępca kierownika warsztatu i zastępca głównego mechanika. Od 1946 pracownik aparatu Departamentu Technicznego Ministerstwa Uzbrojenia ZSRR, starszy inżynier, od 1948 szef działu, od 1950 zastępca szefa departamentu, od 1957 zastępca przewodniczącego, od 1958 I zastępca przewodniczącego i wkrótce przewodniczący Leningradzkiego Sownarchozu. 1961-1965 przewodniczący Sownarchozu RFSRR - zastępca przewodniczącego Rady Ministrów RFSRR. Był ministrem generalnej budowy maszyn ZSRR (marzec 1965 - 1983), ministrem transportu ciężkiego i inżynierii transportowej ZSRR (kwiecień 1983 - lipiec 1987).