Pisze Tomasz Lisowski: „Pieśni postne starożytne to jeden z pierwszych drukowanych zbiorów pieśni katolickich, które poczęto wydawać jako odpowiedź kontrreformacyjna na propagowane wśród wiernych Kościołów protestanckich zbiory pieśni religijnych wykorzystywanych podczas nabożeństw oraz w ich domowych praktykach religijnych”. W ciągu XVI i XVII wieku ukazywały się drukiem liczne kancjonały protestanckie. W XVI wieku nie ukazał się drukiem (a przynajmniej nie zachował się) żaden kancjonał katolicki. Pierwszym takim zbiorem są dopiero Pieśni postne starożytne (które jednak ze względu na skromne rozmiary trudno uznać za kancjonał), Pieśni katolickie nowo reformowane Jagodyńskiego (1695)Pieśni Katholickie nowo reformowane Z Polskich na Łacińskie, a z Łacińskich na Polskie przełożone niektóre też nowo złożone = Cantiones Catholicae nunc recens reformatae, ex Polonicis Latinae ex Latinis Polonicae factae nonnulae noviter compositae, Kraków, 1695; skan oryginału. i przede wszystkim Pieśni nabożne na święta uroczyste...