Na brzegach występują czarne i rozgałęzione wyrostki, a na obwodzie plechy często znajdują się soredia. Izydiów brak. Dolna powierzchnia plechy jest biaława lub jasnoszara i obficie pokryta prostymi, lub słabo rozgałęzionymi, czarnymi chwytnikami.
Plecha zawiera glony protokokkoidalne. Zazwyczaj występują dość licznie lecideowe apotecja o rozmiarach 0,5–1,5 mm. Początkowo są siedzące, później mają krótkie trzoneczki. Tarczki czarne, płaskie lub wypukle, pokryte głębokimi rowkami. Powstają w nich zarodniki o rozmiarach 0–16 × 6–8 μm.
Reakcje barwne: rdzeń K, C + czerwony, KC + czerwony P-. Kwasy porostowe: kwas gyroforowy i kwas lekanorowy.
Występowanie i siedlisko Kruszownica szorstka jest szeroko rozprzestrzeniona na całej kuli ziemskiej. Występuje na wszystkich kontynentach (z wyjątkiem Antarktydy), oraz na wielu wyspach. Najliczniej występuje na półkuli północnej, rzadka jest na obszarach o klimacie tropikalnym;