Masakra w Grotach Ardeatyńskich (wł. Eccidio delle Fosse Ardeatine) – masowa egzekucja 335 Włochów i Żydów przeprowadzona przez funkcjonariuszy SS 24 marca 1944 w Grotach Ardeatyńskich na przedmieściach Rzymu. Zbrodni dokonano w odwecie za zamach na kolumnę niemieckiej policji Ordnungspolizei, przeprowadzony dzień wcześniej w Rzymie przez członków włoskiego ruchu oporu. Masakra w Grotach Ardeatyńskich stała się symbolem niemieckich zbrodni popełnionych we Włoszech w czasie II wojny światowej.
Geneza Klęski ponoszone przez Państwa Osi na wszystkich frontach II wojny światowej, a w szczególności uwieńczony sukcesem desant wojsk alianckich na Sycylii, zachwiały reżimem Benito Mussoliniego. Włoska generalicja wspierana przez obóz monarchistyczny oraz część faszystowskiej elity intensywnie poszukiwała możliwości wycofania kraju z przegranej wojny. 24 lipca 1943 Wielka Rada Faszystowska udzieliła Mussoliniemu wotum nieufności. Następnego dnia król Wiktor Emanuel III polecił aresztować dyktatora, powierzając jednocześnie ster rządów marszałkowi Pietro Badoglio. Nowy rząd oficjalnie deklarował wolę utrzymania sojuszu z Niemcami, lecz w tajemnicy rozpoczął negocjacje pokojowe z państwami alianckimi. 3 września 1943 w sycylijskim Cassibile podpisane zostało zawieszenie broni.