Roman Pillar, właśc. Romuald Ludwig Pilar von Pilchau, , ur. 7 lipca 1895 w Wilnie (według innych informacji w Łapach), zm. 2 września 1937 w Moskwie) – funkcjonariusz Czeki/GPU/NKWD, komisarz bezpieczeństwa państwowego II rangi.

Życiorys Syn niemieckiego barona i Polki (jego babka była siostrą matki Feliksa Dzierżyńskiego). W latach 1905–1910 uczył się w wileńskim gimnazjum, później w latach 1910–1911 w szkole realnej w Zurychu, a w latach 1911–1917 w gimnazjum w Ahrensburgu. W latach 1914–1917 członek partii mienszewickiej i SDPRR (internacjonalistów). Od marca do sierpnia 1917 sekretarz daniłowskiej rady deputatów chłopskich, od sierpnia do października 1917 uczył się w moskiewskiej szkole wojskowej, później działał w podziemiu, 1918–1919 członek wileńskiego komitetu miejskiego Komunistycznej Partii Litwy i Białorusi i Wileńskiej Rady Delegatów Robotniczych. W trakcie jej oblężenia przez polską Samoobronę w styczniu 1919 usiłował się zastrzelić, ranny leczył się w szpitalu. Od lutego do kwietnia 1919 członek Prezydium Centralnego Komitetu Wykonawczego Republiki Litewsko-Białoruskiej, od maja 1919 do stycznia 1920 więziony w Wilnie.