W roku 1944 wstąpił do Ludowego Wojska Polskiego. Był żołnierzem 1 Armii WP (1 kompania 1 batalionu 9 pułku piechoty 3 Dywizji Piechoty). W latach 1944–1945 walczył pod Warszawą (m.in. forsowanie Wisły pod Górą Kalwarią, wyzwalanie Warszawy) i Bydgoszczą, uczestniczył w przełamywaniu Wału Pomorskiego, bitwie o Kołobrzeg (w tej bitwie został ranny), forsowaniu Odry i operacji berlińskiej (zob. działania bojowe 3 Dywizji Piechoty).
Studia medyczne Po zakończeniu wojny otrzymał z wojska skierowanie na studia medyczne. Studia podjął w Lublinie, na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej, który uroczyście zainaugurował działalność już 14 stycznia 1945 roku (wydziały: Lekarski, Przyrodniczy, Rolny i Weterynaryjny). W roku 1948 – po demobilizacji – przeniósł się do Szczecina, gdzie w marcu 1948 roku powołano do życia Akademię Lekarską (trzecią wyższą uczelnię w mieście). W tym roku studia medyczne podjęło w Szczecinie tylko 60 studentów czwartego roku studiów. Zbigniew Pilawski skończył studia i otrzymał dyplom lekarza w roku 1951.