thumb|200px|Kościół św. Małgorzaty w Bytomiu (2019) Wzgórze św. Małgorzaty w Bytomiu – wzniesienie na Zamłyniu, na którym prawdopodobnie ok. połowy XI wieku założono gród o nazwie Bytom, funkcjonujący szczególnie intensywnie na przełomie XII-XIII wieku jako centrum okręgu grodowego, a później kasztelanii, aż do czasu lokacji miasta położonego w niedalekim sąsiedztwie. Gród w źródłach historycznych wzmiankowano po raz pierwszy ok. 1123–1125, w dokumencie legata papieskiego kard. Idziego ("...in Bytom"), a następnie w 1136 r., w bulli protekcyjnej papieża Innocentego II ("...ante Bitom"). Od 2 połowy XIV wieku na Wzgórzu znajduje się cmentarz.
Wzgórze stanowi naturalne wzniesienie o dawniej dużym znaczeniu militarnym, z jednej strony chronione przez opływającą je rzekę Bytomkę, z pozostałych przez podmokłe łąki (pierwotnie bagna). Stanowiło ważny punkt strategiczny na szlaku handlowym z Wrocławia do Krakowa. Bezpośrednią przyczyną wybudowania warownego grodu były toczące się w tamtym okresie walki polsko-czeskie o panowanie nad Śląskiem. Dzięki swojemu położeniu Bytom miał zagrodzić wojskom czeskim drogę do Krakowa.