Upadek Schyłek demokracji ludowej rozpoczął się w latach 80. XX wieku i przyspieszył wraz z osłabieniem ZSRR w drugiej połowie tej dekady. Ostateczny upadek komunizmu nastąpił w ramach Jesieni Narodów w 1989 roku.
W Polsce zmiany zainicjowały strajki robotnicze i w konsekwencji Obrady Okrągłego Stołu (1989), które doprowadziły do częściowo wolnych wyborów 4 czerwca i pokojowego przekazania władzy. W większości innych krajów (np. Czechosłowacja, Węgry, NRD) proces ten przebiegał również pokojowo, choć w Rumunii upadek reżimu Nicolae Ceaușescu miał charakter krwawy.
Upadek ustroju demokracji ludowej oznaczał kres zimnej wojny i początek transformacji ustrojowej w kierunku demokracji liberalnej i gospodarki rynkowej.
Krytyka Państwa „demokracji ludowej” deklarowały, że władzę w nich „sprawuje lud jako suweren”, lecz faktycznie rządy sprawowała komunistyczna monopartia (w PRL była to PZPR), a inne partie i organizacje społeczne były jej podporządkowane w formule „transmisji partii do mas” w ramach bloków określanych jako fronty narodowe (ludowe).