Duży pluralizm (kulturowy, etyczny, religijny) i złożoność tych społeczeństw powodują, że konieczna jest wspólna płaszczyzna komunikacji i zestaw wartości, który zapewniałby ich stabilność. Taką płaszczyzną jest prawo, a konstytucja ma być jego centralnym aktem zawierających najbardziej podstawowe wartości i zasady. W filozofii politycznej Habermasa koordynacja i integracja społeczeństw nowoczesnych ma być zapewniona przez połączenie prawa pozytywnego, obywatelstwa (w republikańskim sensie), demokracji deliberatywnej, konstytucyjnego państwa prawa i patriotyzmu konstytucyjnego.
Późniejszy rozwój Po zjednoczeniu Niemiec (1991) patriotyzm konstytucyjny przestał być wyraźnie przeciwstawiany patriotyzmowi narodowemu. Pojęcia narodu czy ojczyzny powróciły do dyskursu publicznego. Pojęcia zaczęto jednak używać w odmiennych kontekstach.
W latach dziewięćdziesiątych XX wieku patriotyzm konstytucyjny stał się atrakcyjną koncepcją, do której odwoływano się w kontekście struktur ponadnarodowych (np. Unii Europejskiej). Ta forma patriotyzmu może też służyć jako czynnik integrujący głęboko podzielone społeczeństwa (np. Bośnia i Hercegowina).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Patriotyzm Kategoria:Teoria polityki Kategoria:Teoria prawa Kategoria:Demokracja