w artykule zatytułowanym The Santiago Theory of Cognition, The Immune System Our Second Brain, wyraził opinię, że „teoria z Santiago” jest pierwszą teorią naukową, która likwiduje wskazany przez Kartezjusza podział rzeczywistości na fizyczną i umysłową (dualizm kartezjański), pokazując dwa nierozerwalnie związane aspekty życia (na każdym poziomie organizacji) – aspekt procesu i aspekt struktury.
Publikacje Artykuły naukowe Spośród bogatego zbioru opracowanych artykułów poniżej wymieniono tytuły wydanych w okresie pięciu pierwszych lat, charakteryzujące źródła inspiracji naukowych autora: 1969 – F. Varela, K.R. Porter, The fine structure of the visual system of the honeybee. I. The retina, J.Ultrastruct.Res. 29:236–258. 1970 – F. Varela, H. Maturana, Time courses of excitation and inhibition in the vertebrate retina, Exp.Neurol. 26:53–59. 1970 – F. Varela, The fine structure of the visual system of the honeybee.II. The lamina, J.Ultrastruct.Res 31:178–194. 1970 – F. Varela, W. Wiitanen, Optics in the compound eye of the honeybee, J.Gen.Physiol., 55:336–358. 1971 – W. Wiitanen, F. Varela, Analysis of the organization and overlap of visual fields in the compound eye of the honeybee, J.Gen.Physiol. 57:303–325. 1971 – F. Varela, Self-consciousness: Adaptation or epiphenomenon?, Studium Generale 24:426–439. 1971 – D.