Jakub Zdzisław Lichański (ur. 25 lipca 1946 w Warszawie) – polski historyk literatury i kultury, profesor doktor habilitowany, teoretyk i praktyk w zakresie retoryki, krytyk literacki.
Biografia Urodził się jako syn Stefana Lichańskiego, krytyka literackiego i tłumacza, oraz Aliny z Grefkowiczów, bibliotekarki. Naukę w szkole średniej rozpoczął w XXII Liceum Ogólnokształcącym im. J. Marti w Warszawie, a od 1963 r. kontynuował w XXXIX Liceum Ogólnokształcącym im. Ludowego Lotnictwa Polskiego. W 1964 uzyskał świadectwo dojrzałości.
Przez rok studiował geofizykę na Uniwersytecie Warszawskim, po czym w 1965 rozpoczął studia polonistyczne na tejże uczelni. W 1970 otrzymał dyplom magistra filologii polskiej i podjął pracę w Bibliotece Narodowej w Zakładzie Starych Druków. Pracę doktorską Artyzm prozy Łukasza Górnickiego (promotor prof. dr hab. Janusz Pelc) obronił w 1974 na UW. W latach 1974–1975 zatrudniony był w Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza w Warszawie. W 1975 został członkiem Polskiego Towarzystwo Filologicznego. W 1976–1980 był adiunktem w Zakładzie Literatury Staropolskiej Instytutu Filologii Polskiej UW. Zajmował się historią i teorią retoryki w Polsce i badał europejskie tło tej dyscypliny.