Wiktor Grigorjewicz Afanasjew (, ur. 18 listopada 1922 we wsi Aktanysz w Tatarskiej ASRR, zm. 10 kwietnia 1994 w Moskwie) – radziecki filozof, dziennikarz i polityk.
Życiorys W latach 1940–1953 służył w siłach powietrznych Armii Czerwonej/Armii Radzieckiej, brał udział w wojnie z Niemcami, od 1943 należał do WKP(b), zaocznie ukończył 15 miesięcy Wydziału Historii Czytyjskiego Instytutu Pedagogicznego (1950). W 1953 zaocznie ukończył aspiranturę Moskiewskiego Obwodowego Instytutu Pedagogicznego, w latach 1953–1960 pracował w Czelabińskim Państwowym Instytucie Pedagogicznym jako zastępca dyrektora i kierownik katedry filozofii, 1960–1968 zastępca kierownika i kierownik katedry naukowego komunizmu w Akademii Nauk Społecznych przy KC KPZR, 1968–1974 zastępca redaktora naczelnego gazety „Prawda”. Od 1964 doktor nauk filozoficznych, w latach 1974–1975 redaktor naczelny pisma „Kommunist”, 1976-1989 redaktor naczelny gazety „Prawda”, od 1981 do rozpadu ZSRR w 1991 akademik Akademii Nauk ZSRR, następnie główny pracownik naukowy Wydziału Filozofii, Socjologii, Psychologii i Prawa RAN. W 1959 rękopis Afanasjewa Podstawy wiedzy filozoficznej () zwyciężył w konkursie na najlepszy podręcznik z filozofii. 1976-1990 członek KC KPZR. Deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 10. i 11. kadencji (1979–1989), deputowany ludowy ZSRR (1989–1991).