Basra (arab. البصرة, Al-Basra, także Busra, Busrah) – trzecie co do wielkości miasto w Iraku, liczące 1 293 052 mieszkańców (2024).
Basra jest położona na szlaku wodnym Szatt al-Arab w pobliżu Zatoki Perskiej (55 km od ujścia), jest głównym portem kraju i stolicą muhafazy Basra.
Główny ośrodek gospodarczy na południu Iraku a także międzynarodowy port lotniczy. Rafineria w Basrze przetwarza ropę z okolicznych bogatych złóż (możliwości przetwórcze to dziennie 140 tysięcy baryłek, czyli 22,3 tys. m³). Miasto jest siedzibą Uniwersytetu w Basrze, założonego w 1964.
Historia Basra została założona przez kalifa Umara w 636 roku jako obóz wojskowy. Z biegiem czasu osiedlało się w jego pobliżu coraz więcej cywilów i obóz stał się miastem. Przez bardzo długi czas miasto było centrum handlowym i kulturalnym oraz jednym z ważniejszych portów arabskiego świata. Od podboju w 1668 przez Imperium Osmańskie straciło na znaczeniu.
Podczas II wojny światowej Brytyjczycy, okupujący Irak od 1917 (od 1920 na podstawie mandatu Ligi Narodów), zmodernizowali port, czyniąc go ważnym punktem na szlaku dostaw broni i zaopatrzenia dla Związku Radzieckiego.