W 1939 roku zbiory Muzeum Śląskiego liczyły 100 tys. eksponatów przyrodniczych, ok. 1,7 tys. prehistorycznych, 9 tys. etnograficznych, 2,1 tys. artystycznych i 5 tys. klisz fotograficznych. W galerii malarstwa polskiego zebrano 280 obrazów, m.in. Olgi Boznańskiej, Józefa Chełmońskiego, Juliana Fałata, Maksymiliana i Aleksandra Gierymskich, Artura Grottgera, Aleksandra Kotsisa, Jacka Malczewskiego, Jana Matejki czy Piotra Michałowskiego.

Przed wybuchem II wojny światowej dyrektor Dobrowolski podjął decyzję o ewakuacji najcenniejszych zbiorów do Lublina i już 20 sierpnia 1939 roku transportem kolejowym wysłano tam skrzynie z malarstwem polskim i sztuką cechową wraz z cała dokumentacją zbiorów. Zdeponowano je tymczasowo w lubelskim muzeum. Za nim miały ruszyć kolejne transporty, lecz po 1 września jedynie niewielka część eksponatów dotarła na miejsce.

W chwilą zajęcia Katowic przez Niemcy, Muzeum Śląskie jako instytucja przestała istnieć. Komisarzem placówki został Franz Pfützenreiter, dyrektor Muzeum Krajowego w Bytomiu (niem. Landesmuseum). Zaopiniował on, by pozostałe w Muzeum Śląskim eksponaty wywieźć do bytomskiej placówki. Również eksponaty wywiezione do Lublina zostały ponownie sprowadzone do Bytomia.