thumb| Lockheed P-3 Orion thumb|Boeing P-8 Poseidon i Kawasaki P-1 Samolot patrolowy – samolot przeznaczony do prowadzenia rozpoznania i patrolowania nad morzem. Głównie są to samoloty wojskowe przystosowane do poszukiwania i zwalczania okrętów podwodnychEncyklopedia techniki wojskowej. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1978. s. 616., a także do zwalczania wykrytych celów nawodnych. Pojęcie to obejmuje także samoloty wojskowe lub służb cywilnych przeznaczone do nadzoru morskiej strefy ekonomicznej, ochrony granic, kontrolowania ruchu jednostek pływających, monitorowania zanieczyszczeń albo celów poszukiwawczo-ratowniczychTomasz Kwasek, PZL-Mielec M28BR1R Bryza-1R, „Lotnictwo”, nr 2/2016, s. 60-65, . Odznaczają się odpowiednio dużą długotrwałością lotu. Na ogół są to samoloty wielosilnikowe oparte na konstrukcji samolotów pasażerskich, w przeszłości używane były do takich zadań także wodnosamoloty, w tym łodzie latające, oraz adaptowane samoloty bombowe.