Liczne autorskie przypisy do poematu układają się w rozbudowaną kronikę życia i twórczości francuskiego poety. Traktat teologiczny – trzeci poemat-traktat, po Traktacie moralnym (1948) i Traktacie poetyckim (1957).
Charakterystyka Wśród wierszy znajdują się modlitwy poetyckie, wyznania osobiste, medytacje nad losem własnym i ludzi, których poeta spotkał w swoim długim życiu. Dochodzi tu do głosu refleksja dyktowana przez "późną dojrzałość" (tytuł jednego z wierszy), kontemplacja rzeczy ostatecznych, oglądanych już niejako z drugiego brzegu. Drugą przestrzeń określa poeta jako „niebiańskie pokoje, rajskie wiszące ogrody, łąki pozaziemskie, Niebo i Piekło”.
Traktat teologiczny Poemat ukazał się po raz pierwszy na łamach „Kontrapunktu”, cyklicznego magazynu kulturalnego, tematycznego dodatku do „Tygodnika Powszechnego” w 2001 r. Tekst opatrzono serią komentarzy autorstwa: Jana Błońskiego, ks. Adama Bonieckiego, Aleksandra Fiuta, Ireneusza Kani oraz Mariana Stali. We wprowadzeniu autor wyjaśnia: W rozmowie z ks. Józefem Sadzikiem Miłosz wspominał, że już w szkole toczył walki z prefektem, księdzem Leopoldem Chomskim, który mawiał: "Miłosz, wyjdź z klasy.