mały|Bałtyckie Jezioro Lodowe 10 000 lat p.n.e. mały|Morze Yoldiowe mały|Jezioro Ancylusowe mały|Morze Litorynowe 5500–5000 lat p.n.e. Powstanie i rozwój Bałtyku były uwarunkowane zmianami klimatycznymi w okresie czwartorzędu, które ukształtowały nieckę dzisiejszego morza i wypełniły ją wodami pochodzącymi z topnienia lądolodu skandynawskiego, oraz pionowymi ruchami skorupy ziemskiej. Bałtyk jest młodym morzem, istniejącym od zaledwie około 14 tysięcy lat.
Obszar Bałtyku przed czwartorzędem Morze Bałtyckie jest morzem śródlądowym, w zdecydowanej większości leży na obszarze prekambryjskiej platformy wschodnioeuropejskiej, tylko w najbardziej zachodniej części pokrywa fragment platformy zachodnioeuropejskiej. W starszym kenozoiku obszar tarczy bałtyckiej został podniesiony tektonicznie, co spowodowało nasilenie odpływu wód powierzchniowych w kierunku nowo otwartego Oceanu Atlantyckiego. Osady delty rzecznej odłożone w okresie od 25 milionów do 1 miliona lat temu na obszarze od północnej Polski poprzez północne Niemcy, Holandię aż do Morza Północnego świadczą o długotrwałym istnieniu potężnego systemu rzecznego odwadniającego Fennoskandię.